Whiplash
Een whiplash is een heftige slingerbeweging van het hoofd ten opzichte van de romp door een ongeval. Over het algemeen is het een onverwachte zeer snelle beweging zonder dat het hoofd ergens tegenaan botst. In een fractie van een seconde wordt de halswervelkolom daardoor overmatig uitgerekt en extreem achterover en/of voorover gebogen. Whiplash is de naam voor dit ongevalsmechanisme.Whiplash is dus geen diagnose maar een mechanisme. Letterlijk betekent het zweepslag.
Whiplash Associated Disorders
Waar we spreken van whiplash bedoelen we meestal het klachtenpatroon dat ontstaat na een heftige slingerbeweging van het hoofd ten opzichte van de romp door een ongeval: het whiplashsyndroom (Whiplash Associated Disorders).
Whiplash Associated Disorders (WAD) is de officiële naam voor het klachtenpatroon ontstaan na een ongeval met acceleratie-deceleratie mechanisme waarbij krachten inwerken op de nek. Het treedt vooral op bij (auto)ongelukken, met name bij een aanrijding van achteren of van de zijkant, maar kan ook het gevolg zijn van bijvoorbeeld duiken.
In 1995 is door de Quebec Task Force een theoretische indeling gemaakt van het whiplash trauma:
•Graad 0: geen nekklachten, geen lichamelijke afwijkingen
•Graad 1: klachten van nekpijn, stijfheid en gevoeligheid, zonder lichamelijke afwijkingen
•Graad 2: nekklachten en neuromusculaire afwijkingen
•Graad 3: nekklachten en neurologische afwijkingen
•Graad 4: nekklachten met fractuur of dislocatie
Men spreekt van het acute whiplash syndroom gedurende de eerste 3 weken na het ongeval. Hierna breekt een subacuut stadium aan waarin de meeste klachten verdwijnen middels conservatieve therapie. Als de klachten persisteren na 3 maanden spreekt men van een chronisch whiplash syndroom.
Etiologie
Elk trauma waarbij een acceleratie/deceleratie mechanisme optreed kan tot een WAD leiden zoals achteroprij ongevallen, frontale en zijdelingse botsingen, duiktrauma ect.
Klachten/verschijnselen
Typische klachten van het acute whiplash letsel zijn: 1) pijn in de nek, schouders en eventueel de armen 2) hoofdpijn, vooral in het occipitale deel, soms uitstralend naar het voorhoofd tot boven de beide ogen 3) bewegingsbeperking van de nek ten gevolge van stijfheid in de nek direct aansluitend aan het ongeval. Bijkomende klachten zijn duizeligheid, visusstoornissen, misselijkheid, oorsuizen en doofheid en tintelingen in de handen, eenzijdige brachialgie op basis van schouderklachten, lage rugklachten, post-traumatische stress stoornissen (depressie) en cognitieve functiestoornissen.
Diagnostiek
Lichamelijk onderzoek
Het lichamelijk onderzoek is erop gericht om beschadiging van het zenuwstelsel aan te tonen dan wel uit te sluiten. Tevens dienen fracturen uitgesloten te worden. Een standaard neurologisch onderzoek en onderzoek van de nek en schouder dienen uitgevoerd te worden gericht op sensibiliteit en motoriek van de armen en handen en radiculaire prikkelingsproeven (Spurling) en passieve bewegingsbeperkingen van de cervicale wervelkolom en schouder.
Aanvullend Somatische Diagnostiek
Aanvullend onderzoek dient op indicatie verricht te worden. Een MRI scan van de nek is niet zinvol bij een WAD I en II doch kan overwogen worden bij verdenking op neurologische problemen. Daarnaast kan op indicatie een MRI van de aangedane schouder worden verricht. Tevens is neuropsychologische en vestibulair evaluatie geïndiceerd bij respectievelijk persisterende geheugen- en concentratiestoornissen en duizeligheidsklachten. Bij verdenking van een posttraumatische stressstoornis is nadere psychologische evaluatie geïndiceerd.