03 september 2014 Nieuws Coen de Koning

Het College voor de Rechten van de Mens (CRM) heeft in een geruchtmakende uitspraak d.d. 19-8-2014 geoordeeld dat Reaal Schadeverzekering bij de vaststelling van de toekomstige schade van een minderjarig meisje heeft gediscrimineerd. Vanwege ernstig ongevalsletsel kan het meisje nooit meer werken. Dan is bij de schadevaststelling van belang wat het meisje zonder ongeval had kunnen verdienen. De schade wordt hoger, als uit wordt gegaan van een hoger inkomen indien het ongeval niet had plaatsgevonden. De aansprakelijke verzekeraar Reaal heeft er financieel belang bij te stellen dat het meisje zonder ongeval weinig zou hebben verdiend.

Directe discriminatie

Reaal voerde aan dat het meisje na het behalen van een VMBO opleiding van haar 17e tot en met haar 26ste levensjaar fulltime zou hebben gewerkt, vervolgens van haar 27ste tot en met haar 36ste levensjaar niet (in verband met kinderen die ze zou hebben gekregen) en daarna vanaf haar 37ste tot haar 67ste levensjaar 50 procent. Dit standpunt werd door de Rechtbank Den Haag overgenomen bij beschikking d.d. 23-7-2013. De ouders van het meisje hebben zich hierover met succes beklaagd bij het CRM.

Kern van de uitspraak van het CRM is dat Reaal heeft gediscrimineerd, omdat Reaal deze uitgangspunten niet zou hebben gehanteerd bij de berekening van het verlies aan verdienvermogen van een man. Het College concludeert daarom dat sprake is van het vermoeden van een direct onderscheid op grond van geslacht. En dat mag volgens de Algemene Wet Gelijke Behandeling niet.

Voodoo-statistiek versus grondrechten

Reaal verweerde zich door erop te wijzen dat uit onderzoeken bleek dat zij haar standpunten op juiste statistische gegevens baseerde. Het CRM kraakte allereerst de onderzoeken en de conclusies die Reaal daaruit had getrokken. Maar belangrijker, het CRM constateerde dat Reaal dergelijke uitgangspunten niet zou hebben gehanteerd als het niet om een meisje, maar om een man zou zijn gegaan. Discriminatie dus. Dit is een logische en gerechtvaardigde uitspraak. Want als je discriminatie een halt wilt toeroepen, dan zul je af moeten rekenen met een verleden waarin nu juist wel werd gediscrimineerd. Cijfers over hoe het was hebben dan geen waarde meer, anders blijft altijd alles bij het oude.

Dat heeft het CRM scherp gezien. Nu het onderliggende onderzoek bovendien niet deugde en de daaruit ontleende statistische gegevens vooral als resultaat hadden dat de claim werd gedrukt, is sprake van secundaire victimisatie: het slachtoffer is twee keer getroffen. Eerst door het ongeval, vervolgens door de discriminerende uitgangspunten. Statistische voodoo, helaas geen onbekend fenomeen bij de afwikkeling van letselschades.

Indirecte discriminatie?

Er wordt in deze zaak wellicht ook indirect gediscrimineerd, een aspect waarop het CRM niet ingaat. Het meisje had op 6-jarige leeftijd (!!!) een keer laten vallen ooit kapster te willen worden. Dat wordt door Reaal als relevant beoordeeld bij de invulling van wat ze had kunnen bereiken als ze geen ongeval had gehad. Met pijn en moeite, dat wel. Want Reaal wilde eigenlijk van een nog minder gunstig beroepsperspectief uitgaan. Hoewel het meisje op school beter presteerde dan aanvankelijk verondersteld. Maar hoe dan ook: wat je op je 6e jaar denkt te willen worden, word je dus tegengeworpen als volwassene. Weet u nog wat u wilde worden toen u zes jaar oud was? De kans dat u dat nog weet is al klein, de kans dat u dat uiteindelijk bent geworden vrijwel nihil. Omdat kinderen op die leeftijd nogal stereotiep kunnen denken (jongens worden dan nog brandweerman en meisjes stewardess), is het vastpinnen op een dergelijke uitspraak wellicht ook indirect discriminerend. Kinderen zien pas later in dat ze ook heel ander werk kunnen gaan verrichten, en dat geslacht daarbij gelukkig helemaal niet bepalend hoeft te zijn. Ze vast te pinnen op eerdere meer stereotype inzichten, zou als indirect discriminerend kunnen worden aangemerkt.

Opportunistisch standpunt

Zou Reaal het meisje ook hebben gehouden aan haar uitspraken op 6-jarige leeftijd, als ze toen had gezegd hersenchirurg te willen worden en als haar studieresultaten dit in beginsel mogelijk maakten? De vraag stellen is deze allicht beantwoorden: nee, want dan had Reaal gesteld dat een dergelijke uitspraak op 6-jarige leeftijd niets zegt over wat ze uiteindelijk echt zou zijn geworden. Reaal heeft in deze zaak dus een zeer opportunistisch standpunt ingenomen, het kwam haar nu gewoon goed uit.

Uitspraak Rechtbank Den Haag

De rechtbank Den Haag had in een eerdere beschikking de uitgangspunten van Reaal min of meer overgenomen. De Rechtbank krijgt nu dus een gevoelige tik op de vingers van het CRM. Want in feite treft het verwijt van discriminatie nu ook de rechtbank. De rechter heeft zich verloren in zogenaamd relevante cijfers, maar is uit het oog verloren dat deze tot discriminatie leiden. Zo haal je als rechtbank vrouwen niet uit een achterstandspositie, maar sluit je ze erin op. De uitspraak van de rechtbank kan dan ook niet in stand blijven.

Moraal van het verhaal

  • Oude discriminerende verhoudingen verander je niet door daaraan vast te houden of eraan te blijven refereren, maar door ze af te serveren en uit te gaan van een referentiekader waarin deze discriminerende verhoudingen niet meer spelen. Dat klinkt even logisch als het is.
  • De uitspraak van het CRM drukt de letselschadepraktijk weer eens met de neus op het belang van het bewaken van de grondbeginselen van onze rechtsstaat.

Coen de Koning studeerde rechten in Amsterdam aan de UVA en werd in 1994 beëdigd als advocaat. Hij heeft altijd aan de slachtofferkant gewerkt.

Coen probeert altijd buiten de rechter om tot een oplossing te komen, maar als dat niet lukt, dan schroomt hij niet om te procederen. Zo was hij als advocaat betrokken bij een tweetal baanbrekende arresten van de Hoge Raad (Slot/Manege Bergamo en Kooiker/Taxicentrale Nijverdal). Coen heeft veel ervaring met de Wet Deelgeschillenprocedure en is lid van de Denktank Overlijdensschade.

Coen de Koning

Advocaat

Claimwijzer™

Deel uw situatie met ons en ontvang gratis advies. Invullen kost maar 1 minuut.

  • Gratis persoonlijk advies voor uw situatie
  • Binnen uiterlijk één werkdag een reactie
  • In één stap vertelt u uw verhaal